
23 december 2011, Healing Voices, Breendonk ©Griet Geeraert
Lieve mensen
Zoals beloofd krijgen jullie in deze extra editie van de nieuwsbrief een impressie van de Healing Voices Wake in Breendonk. Een verslag met onze gedeelde ervaringen en een prachtig gedicht van Helena! Tijdens de voorbereidingen ontstond een nieuwe mantra ‘Let the Light Shine’ - speciaal voor Breendonk.
Je kan een videofragment bekijken op Youtube - enkel via deze link http://www.youtube.com/watch?v=AETdVc53yGw
Het idee om in het Fort van Breendonk een wake te houden was een soort oproep die zich spontaan aandiende. Het was begin juli 2011 toen ik met de wagen op weg naar Lier ‘out of the blue’ een vlaag verdriet gewaar werd die op de één of andere manier gelinkt leek aan het Fort van Breendonk. ‘De Aarde roept… Het Fort van Breendonk roept…’ ging het door me heen. Het leek een oproep om met Healing Voices op die plek iets te gaan doen. Na wat opzoekingswerk op internet kwam ik te weten dat Breendonk een Belgisch fort is bij Willebroek (op circa 20 km van Antwerpen) dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s werd gebruikt als concentratiekamp.
‘Het is belangrijk dat dergelijk zwaar beladen plek ons blijvend herinnert aan dit gruwelijk verleden. Opdat we het ons herinneren en de toekomst vrijwaren voor herhaling. Toch lijkt het of de energie daar zo zwaar en drukkend is dat alles muurvast zit. Alsof het verleden, het heden en de toekomst vastzet. Dat voelt afschuwelijk. Hoe zou het zijn om in intieme kring een Healing Voices wake te houden in Breendonk? Met klank, zang en véél kaarsjes? Om licht te brengen in het diepste duister? Let the Light Shine in the Darkest Night.’
‘Let the Light Shine in the Darkest Night’. Dat was de oproep. Dus trokken we op 23 december – op de vooravond van Kerst – met een kleine delegatie naar Willebroek. Kerst had dit jaar voor mij nog meer dan anders een soort magie… De voorbereiding op en ons bezoek aan Breendonk had daar natuurlijk veel mee te maken. Het was best wel een bijzondere ervaring. En hoe intiem intens was het om dit vrij en ongedwongen met 6 vrouwen samen te mogen beleven!
De dagen nadien werd ik meermaals overvallen door een gevoel van dankbaarheid en diepe ontroering. Ik hou er een heel warm gevoel aan over. De ervaring in Breendonk vraagt om gedeeld te worden. Breendonk is voor mij meer dan ooit een wij-ervaring. Vandaar dat ik voorafgaand aan deze nieuwsbrief bij iedereen wat input sprokkelde om te verwerken tot een gezamenlijk verhaal.
23 december 2011. Het was een grijze dag. De lucht was klam en koud. Er waaide een gure wind toen ik uitstapte op de parking van het Fort. Maar voor de tijd van het jaar viel de temperatuur best mee. Op enkele spatjes na bleef het droog. We kwamen uit verschillende richtingen. Samen of apart. Van dichtbij of verderaf. Rond 11u waren we allemaal ter plekke. 6 vrouwen verzamelden zich op een doordeweekse, bijzondere dag. Elk van ons had haar eigen verhaal en haar eigen reden om er die dag bij te zijn.
‘Hoewel ik vooraf een beetje bang was, maakte de angst in de week ervoor stilaan plaats voor een gevoel van: ik wil er bij zijn, dit is belangrijk’.
Het was best wat onwennig toen we ons – zeulend met tassen en instrumenten – door de deur tot aan de balie wrongen. Ik was zelf nooit eerder op deze plek geweest en de man aan het onthaal keek ons met vragende ogen aan. Onze komst was via een andere medewerker vooraf wel geregeld maar ik neem aan dat het een nogal ongebruikelijk tafereel was. Het contact verliep wat stuntelig. Maar goed: we konden onze bagage daar achterlaten en even later waren we weer buiten en liepen we elk met een audiogids in de richting van het Fort. De zon brak door de wolken. Haar lange laaghangende stralen lichtten het mistroostige aanzicht op. Adem. Ruimte. Licht. Samen. We spraken af elk onze eigen weg te gaan en op eigen tempo de site te verkennen. Een uur later zouden we opnieuw verzamelen.
‘Het bezoek aan de site met audiogids maakte een sterke indruk op me. Het bracht me een beetje dichter bij de onmenselijke werkelijkheid van toen. De pijn, het verdriet, de kou en de ellende zijn nog steeds aanwezig maar ik voelde naar het einde toe vooral iets moois. Ongeacht hun leven dat aan Breendonk vooraf ging, bracht het lotgenoten dichter bij elkaar, bij het sterke gevoel van samenhorigheid, begrip, hoop, steun en liefde voor elkaar, over al het andere heen. Dat is wat zo voelbaar voor me werd en wat ik van die plek wil meenemen.’
‘Aan die wagon was de pijn heel intens en toen we op de executieplaats kwamen is er iets gebeurd waar ik heel erg van geschrokken ben. Ik kan niet uitleggen welk gevoel mij overviel. Het feit was dat ik enkel nog oog had voor die rij palen. Ik moest daar naar toe stappen en op mijn knieën gaan zitten. Toen bleef heel de tijd de zin: ‘Moeder Maria bid voor ons arme zondaars’ door mijn hoofd malen. Als ik weer recht kon staan had ik barstende hoofdpijn en was ik heel moe. Het samen en toch apart rond gaan maakte de zwaarte die er hing makkelijker om dragen.’
Ik was erbij daar op de executieplaats. Ik denk dat de gevangenen in het aanschijn van zo’n vreselijke dood op de één of andere manier diepe troost en rust vonden in de mantra ‘Moeder Maria bid voor ons – arme zondaars’. Zo voelt het voor mij al is dat niet de manier waarop ik bidden vandaag zie. Toch biedt Moeder Maria ook vandaag nog troost aan velen – zij het in zeer uiteenlopende verschijningsvormen. En de barstende koppijn: waar anders zouden ze de kogel gekregen hebben dan dwars door hun hoofd. Dus ja – da zal nog niet zijn ‘barstende koppijn’.
Zelf ervaarde ik een loomte in mijn benen waardoor ik ging strompelen. Maar met een stevige arm rond mijn middel wist ik mij gesteund en gedragen. Zo moet Breendonk ook geweest zijn: lotgenoten die elkaar tot steun zijn in tijden van gruwel en ontbering. Wat me nog bijblijft: een getuigenis van een gevangene die na een hele tijd in de cel eindelijk naar buiten ‘mocht’. Hij was aangedaan toen hij de uitgemergelde lichamen en uitpuilende ogen zag van de mensen die daar aan het werk waren. Pas na enige tijd drong het tot hem door dat die mensen slechts een spiegel waren voor de schim die hij intussen zelf geworden was. Alsof hij pas kon zien hoe erg hij er aan toe was door de confrontatie met de andere gevangenen. Straf vond ik dat.
Onderweg kwamen we elkaar buiten weer tegen. Na een helse tocht door de benauwde, muffe gangen binnen, haalden we onze spullen op. We zochten buiten een plek waar we onze fakkels konden branden en onze stemmen laten weerklinken. We stapten langs de rode wagon – links van de site – waar de doodsangst en het geschreeuw van de gedeporteerden voor sommigen ijzingwekkend voelbaar was. Toen verscheen er op het water een prachtige witte zwaan. Mijn mond viel open van verbazing en ontzag. We gingen samen langzaam de brug op die ons over de gracht leidde. De overtocht kon alleen maar heel langzaam aan – stap voor stap. Het was een ritueel en meditatief gebeuren dat leek op het openen van een poort. We lieten ons dragen door de klanken van ons a cappella gezongen ‘Ancient Mother’. Daar aan de overkant installeerden we ons aan de voet van een treurwilg voor de Healing Voices Wake gedragen door de betoverende klanken van de harp.
Door af te stemmen op de plek maakten we contact met de energie die daar hangt. Alsof we deelgenoot werden van wat daar is gebeurd. We openden ons hart en goten onze intenties in klanken en liederen die we meegaven aan de wind. Het mooie is dat we die dag vanuit deze verbinding een opening konden maken en heling konden toevoegen. Dit is in elk geval wat we met Healing Voices wilden doen… ik hoop dat het ergens een verschil van wezenlijk belang mag maken.
‘Jouw mooie mantra’s en liedjes onder begeleiding van hemelse harpmuziek, de kaarsjes, de engelenkaartjes, het fijne gezelschap en het gevoel van samenhorigheid brachten me meer en meer in de juiste stemming en trilling. Het was bijzonder hoe alles werd ’opgebouwd’. Al zingend voelde ik mededogen en liefde voor de vele zielen die met deze plek verbonden zijn in me opborrelen. Dankbaarheid en ontroering vulden m’n hart.’
‘Geen zin in (drukkende) verantwoordelijkheid. Wel in humor en ontwaken. Ook in zingen, lichtjes en plezier. Verleden laten waar het is en leven in de vreugde van het nu.’
‘Het daar samen zingen was bijzonder mooi en moeilijk te omschrijven, ik heb gewoon heel veel over mij heen moeten laten gaan omdat ik echt op was. Het wij gevoel was wel erg aanwezig en straf dat ondanks de plaats alles zo ongedwongen was en er veel gelachen werd. Nadien zat de zwaarte nog in mijn lijf en ben ik ancient mother blijven zingen of neuriën want dat lied raakt mij heel erg, het maakt mij blij. Pas uren later was de zwaarte weg en maakte ze plaats voor gevoelens van trots, blij zijn om wie ik ben en grote verbazing.’
‘Die nacht heb ik maar enkele uren kunnen slapen, mijn lijf voelde alsof het in een te hoge versnelling stond. De beelden en woorden flitsten voorbij en ik voelde veel onrust. Na enkele uren viel de rust over mij en kreeg ik een beeld van een pot met aarde. Er werd door een hand een zaadje geplant en van daaruit zag ik een fijn kiempje groeien. Daarbij was de niet mis te verstane boodschap ‘van hieruit gaan we verder, groeien en leren’. Daarna kon ik alleen maar blij zijn en genieten. Ik kon mij niet meer herinneren hoe lang het geleden was dat ik nog eens echt oprecht blij ben geweest. En nog steeds gloeit en stroomt de warmte in mijn buik en hart.’
I can see clearly now the rain is gone – I think I can make it now, the pain is gone – Here is the rainbow that I have been praying for – Its gonna be a bright sun shiny day!
Tot slot wil ik graag afronden met de impressie die Helena me na afloop bezorgde.Zie onder. Het is een prachtige omschrijving die heel kloppend is voor wat ook ik in Breendonk mocht ervaren. Enjoy!
Let the Light Shine in the Darkest Night. Moge het Licht ook jouw omarmen en opwarmen. Je pad oplichten – waar je ook bent.
Ik wens het je uit de grond van mijn hart!
Liefs
Griet
Lieve Griet
Kerst had dit jaar inderdaad iets van een ‘magie’
geen doordeweeks moment,
het bezoek aan ‘Breendonk’
waar we
onze harten
afstemden
op de klanken van de harp,
op de kleuren van elkaars lichaamsenergie,
op de zielenwind van velen
die in Breendonk het leven lieten.
De eerste stappen in het doodse stille,
koude, klamme gebouw,
bracht heel wat emotie naar boven,
herinneringen aan mijn dooppeter en grootvader,
die tijdens de oorlog weggevoerd werd
naar een kamp in Duitsland
om daar na 3 lange jaren
levend maar getekend door de gruwel van de oorlog
uit terug te keren.
Ik herinner me nog
zijn liefde voor muziek,
muziek die je kon horen in kleine dingen,
zoals
het grassprietje waarop hij kon fluiten,
het stukje riet, waar hij met een scherp mes een fluitje uit toverde.
zijn mondharmonica waaruit hij vrolijke klanken haalde
die mijn hartje blij maakten.
Hoe wondermooi ontroerend en intens
heb ik het helende concert ervaren
buiten de muren van het fort,
naast een boom die zwijgend en stil niets vertellen kon,
op het groene gras,
groeiend
op de aarde
die zwijgend de pijnen van Breendonk
en ander oorlogsverleden met zich mee draagt.
Buiten aan het fort werd mijn stem,
in harmonie gedragen, gesteund, gewiegd
door 5 andere stemmen en een betoverende harp
zo kon ze
helende en bevrijdende liederen zingen
voor mijn grootvader
voor allen die streden voor onze vrijheid,
voor allen die in Breendonk geleden hebben.
Er moeten klanken zijn
zoals het ruisen van de bomen
het fluisteren van de wind
het zingen van de vogels
zoals jij en ik
wij samen
levende liefde
voor elkaar kunnen zijn.
-Helena Vanden Bergh-